2. اعتراف بنی‌عبّاس به حقّانیّت اهل‌بیت ‌(علیهم‌السلام)

بسیاری از خلفای بنی‌عباس با همه دشمنی و حسادتی كه با اهل‌بیت ‌(علیهم‌السلام)  داشتند، جسته‌و‌گریخته، فضایل اهل‌بیت‌(علیهم‌السلام)  را نقل می‌كردند و آنها را وارث حقیقی پیامبر اسلام‌(ص) و لایق منحصربه‌فرد خلافت و رهبری مسلمین می‌دانستند و نمی‌توانستند منكر فضایل و علوم و

1. انقلاب فكری در عصر مأمون

حكمت‌ها و فواید بیعت امام رضا‌‌‌(علیه‌السلام)

دراینجا قصد نداریم درباره موجّه و مقبول بودن حركت امام به‌سوی خراسان بحثی به ‌میان آوریم؛ چراكه از عهدة ما خارج است كه در این

میادین و موشكافی‌ها وارد شویم و در كار امام ـ كه كردار و رفتار و گفتارش برای ما برطبق نصوص متواتر و حكم عقل، حجّت است؛ و آنچه فرمان دهد و انجام دهد، به امر خدا و دستور پیامبر‌(ص) است ـ چون‌وچرایی به‌ میان آوریم.

وظیفه امام ‌‌(علیه‌السلام)

چنانچه می‌دانیم و نیز برحسب عقاید صحیح شیعه، همة ائمة هدی ‌‌(علیهم‌السلام)  در روش و رفتاری كه در پیش گرفتند، تكلیف و وظیفه‌ای را كه از جانب خدا برای آنها معیّن شده بود، اطاعت می‌كردند، و در قیام، اقدام، سكوت و خانه‌نشینی، هدفی جز اطاعت خدا، ترویج دین، هدایت خلق و حفظ اسلام نداشتند.

نقشه مأمون

مأمون در‌صدد برآمد كه دست به‌سوی خاندان پیغمبر‌‌(ص) دراز كند، و بهترین و شایسته‌ترین و عالم‌ترین و پرهیزكارترین آنها را ـ كه از هر جهت میان مسلمانان، دارای حسن شهرت و مورد علاقه و ارادت عموم باشد و در بین بنی‌عبّاس و دیگران، نظیر و مانندی نداشته باشد ـ به ‌عنوان ولیعهد انتخاب كند و او را در جریان‌ها و وقایع و کارهایی که می‌شود، به قبول مسئولیت وادار سازد، و به‌اصطلاح، عضو هیئت‌حاكمه قرار دهد.

بسیج افكار علیه حكومت بنی‌عبّاس

در اواخر حكومتِ دیكتاتوری هارون و آغاز حكومت مأمون، احساسات توده‌های وسیع مسلمانان، علیه حكومت بنی‌عبّاس به‌شدّت اوج گرفت و عكس‌العمل در برابر کارها و اختناق افكار و سلب

آزادی‌های فردی و دینی، در قلوب زیادشده و درحال انفجار بود.

جریان جنگ خونین «امین» و «مأمون» و آن‌همه كشتار و اتلاف نفوس و نیز، قتل امین، ماهیّت این بازیگران صحنة سیاست را بیش‌ازپیش فاش كرد.

دین و سیاست

فصل اول:

  بیعت با ولایتعهدی امام رضا‌‌(علیه‌السلام)