1. اجرای حكم الهی

صلح امام مجتبی‌‌(علیه‌السلام) یك تكلیف الهی و وظیفه شرعی بود كه امام‌‌‌(علیه‌السلام) در آن شرایط و احوال، ناگزیر شد آن را بپذیرد؛ به‌عبارت‌دیگر، شرایط و اوضاع، این مسئله را بر امام‌‌(علیه‌السلام) تحمیل كرد، و برحسب

حدیث مشهور و مسلّم نزد اهل‌سنّت[1]، پیامبر‌(ص)  از آن خبر داده و او را به سیادت و آقایی و اصلاح‌طلبی معرّفی فرموده بود.

علل و اسرار صلح

مرد مصلح

چنانچه در فصل گذشته گفته شد، امام حسن مجتبی‌‌(علیه‌السلام) انسانی صادق، باوفا، پرهیزكار و باتقوا، خیرخواه و بزرگوار بود.

اسرار صلح حضرت مجتبی‌‌(علیه‌السلام)

یكی از تعالیم مهمّ اسلام ـ‌ كه در جبهه برنامه‌های اسلامی، درخشان و هویداست ـ دعوت به صلح و كوشش برای رفع اختلافات و اصلاح ذات‌البین است.

قرآن می‌فرماید:

﴿یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُو ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ كافَّةً﴾؛[1]

«ای افراد باایمان، همگی در فرمانبری حق وارد شوید».

هیبتِ امامت

همه شرایط امامت، در وجود امام‌‌(علیه‌السلام) جمع بود و تمثال و پیكرة عظمتْ و نمادِ هیبت پیامبر‌(ص) بود. وقار و هیبت امام‌‌(علیه‌السلام) ، چشم‌ها را لبریز از محبّت كرده، و بر دل‌ها مسلّط شده بود و به‌ حدّی بود كه معاویه، تحت نفوذ آن هیبت و عظمت قرار داشت و از آن حضرت بیمناك بود.

زهد امام‌‌(علیه‌السلام)

زهد امام مجتبی‌‌(علیه‌السلام) به‌ حدّی بود كه تمام اسباب حب و دلگرمی به امور دنیوی و نعم آن را ترك فرمود و به خانة آخرت و منزلگاه

پرهیزكاران اقبال و توجّه داشت و چنان بود كه خود فرمود:

وقتی امام مجتبی‌‌(علیه‌السلام) در كوچه‌های مدینه عبور می‌كردند، شنیدند كه شخصی از خدا ده هزار درهم درخواست می‌كند. ازاین‌رو خود را به منزل رساندند و به‌سرعت آن مبلغ را برای او فرستادند.[1]

نمونه‌های بسیاری از سخاوت و كرامت آن حضرت در تاریخ نقل شده است.[2]

پاداش امام‌‌(علیه‌السلام) به غلام

روزی امام‌‌(علیه‌السلام)، غلام سیاهی را در باغی دیدند. او كه قرص نانی داشت، لقمه‌ای خود می‌خورد و لقمه‌ای به سگی كه نزدش بود، می‌داد.

امام‌‌(علیه‌السلام) علّت را از او باز خواست كرد. غلام گفت: از اینكه فقط خود بخورم و به سگ نخورانم، حیا می‌كنم.

بخشش، پیش از ابراز نیاز

فردی اعرابی و نیازمند به محضر مبارك امام‌‌(علیه‌السلام) شرفیاب شد. امام‌‌(علیه‌السلام) دستور دادند كه آنچه در خزانه است به او عطا كنند. بیست‌هزار درهم در خزانه بود؛ به او بخشیدند. اعرابی گفت: مولای من! چرا فرصت ندادی تا حاجتم را بگویم و مدح و سپاسم را تقدیم كنم.

امام‌‌(علیه‌السلام) فرمود:

سخاوت امام‌(علیه‌السلام)

كرم و سخاوت حضرت مجتبی‌(علیه‌السلام) نیز امر عجیبی است. سخاوت حقیقی كه بذل خیر به داعی خیر، و بذل احسان به داعیِ احسان باشد، از صفات ممتاز و از جمله خصایصی است كه خدا آن را دوست می‌دارد.

چنان‌كه از پیامبر‌(ص)  روایت شده است: «دو خُلق است كه خدا آن دو را دوست می‌دارد؛ حسن خلق و سخاوت».[1] و امام حسن مجتبی‌‌(علیه‌السلام) این