حلم امام‌‌(علیه‌السلام)

امام حسن‌‌(علیه‌السلام) به تمام معنا انسانی واقعی و نمونه كامل خلق نیكوی پیغمبر‌(ص) بود. غضب، او را به هیجان نمی‌آورد و امور شخصی ناخوشایند، او را تكان نمی‌داد. تحت‌تأثیر خشم، كاری انجام نمی‌داد و عمل آن حضرت همواره تداعی‌گر این آیات شریفه بود كه:

محبّت، پاسخ جسارت

امام‌‌(علیه‌السلام) ، نمایش رحمت الهی

امام حسن مجتبی‌‌(علیه‌السلام) مانند جدّش پیغمبر‌(ص)  نمونه بارز رحمت الهی بود كه دل‌های ناامید و اندوهناك را پر از امید و رحمت می‌كرد. او به دیدار ضعیفان می‌رفت؛ بیماران را عیادت می‌كرد؛ در تشییع جنازه‌ها شركت می‌فرمود؛ دعوت مسلمانان را اجابت می‌كرد و اهتمام او بر این بود كه مبادا كسی از ایشان رنجیده خاطر شود. از سوی آن حضرت، به احدی بدی و آزاری نمی‌رسید. با فقیران همنشین می‌شد و بدی را با نیكی پاسخ می‌داد.[1]

جلالت امام‌‌(علیه‌السلام)

از محمّد بن اسحاق روایت شده است: هیچ ‌شخصی پس از پیغمبر‌(ص) در شرف، به مقامی كه حسن بن علی‌(علیهما السلام) نایل شد، نرسیده است. برای ایشان فرشی بر در خانه‌اش گسترده می‌شد. وقتی از خانه بیرون

امام‌‌(علیه‌السلام) میهمان خانه خدا

امام حسن‌‌(علیه‌السلام) از همه خلق خدا راستگوتر بود. هر زمان به در مسجد می‌رسید، سر بلند می‌كرد و می‌فرمود:

محّبت امام‌‌(علیه‌السلام) به مردم

امام‌‌(علیه‌السلام) شیرین‌بیان، خوش‌معاشرت و باالفت و محبوب بود. پیر و جوان، و عموم مردم او را برای خصایص حمیده‌ای كه داشت، دوست می‌داشتند. همواره به مردم عطا و بخشش می‌كرد؛ چه از او درخواست می‌كردند و چه تقاضایی نمی‌كردند.

پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب، در تعقیب می‌نشست،[1] سپس به دیدار كسانی كه می‌بایست می‌رفت، و به آنان مهر و محبّت می‌نمود.

ترس از عذاب الهی

امام حسن‌‌(علیه‌السلام) عابدترین مردم عصر خود، و زاهدترین و فاضل‌ترین ایشان بود.[1]

پند بی‌رنجش

روزی از روزها در ایّام كودكی، امام به‌همراه برادرش امام حسین‌‌(علیه‌السلام) پیرمردی را دیدند كه وضو را به ‌درستی و صحّت به‌جا نمی‌آورد.

محبّت به مردم، و هدایت بشر، آن دو بزرگوار را مانع شد كه پیرمرد را به آن‌حال بگذارند. بنابراین به آرامی و احترام فرمودند:

مكارم اخلاق

امام حسن‌‌(علیه‌السلام) در خانه وحی، پرورش یافت؛ و در مدرسه توحید، و در آغوش لطف و مرحمت جدّش پیغمبر‌(ص) مورد تربیت قرار گرفت.[1]

ایشان در مكارم اخلاق و خوی پسندیده و روش نیكو، نمونه بود و یكی از علل محبوبیّت فوق‌العاده آن حضرت، همان اخلاق كریمه‌اش بود كه همگان او را به‌خاطر داشتن صفات حمیده می‌ستودند.

علم امام‌ حسن مجتبی‌‌(علیه‌السلام)

لزومی به بررسی علم امام حسن مجتبی‌‌(علیه‌السلام) ، نیست؛ زیرا آن حضرت به ‌تصریح حدیث «ثقلین» و اخبار دیگر، عِدل قرآن، رهبر و هادی امّت، مفسّر كتاب و وارث علوم پیغمبر(ص) بود.

اوّلین شرط اساسی زعامت، علم و دانش است؛ و چنانچه محدّثان روایت كرده‌اند، از همان آغاز كودكی علم و نبوغ فكری و درك و تیزهوشی بی‌نظیری در امام حسن‌‌(علیه‌السلام) پدیدار بود.