مسأله 2127. اگر طلا را به طلا یا نقره را به نقره بفروشد، سكه‌دار باشد یا بی‌سكه، در صورتی كه وزن یكی از آن‌ها زیادتر از دیگری باشد، معامله حرام و باطل است.

مسأله 2128. اگر طلا را به نقره یا نقره را به طلا بفروشد، معامله صحیح است، و لازم نیست وزن آن‌ها مساوی باشد.

مسأله 2129. اگر طلا یا نقره را به طلا یا نقره بفروشند، باید فروشنده و خریدار پیش از آن كه از یكدیگر جدا شوند، جنس و عوض آن را به یكدیگر تحویل دهند، و اگر هیچ مقدار از چیزی را كه قرار گذاشته‎اند تحویل ندهند، معامله باطل است.

مسأله 2121. انسان نمی‎تواند جنسی را كه سلف خریده پیش از تمام‌شدن مدت بفروشد و بعد از تمام‌شدن مدت، اگر چه آن را تحویل نگرفته باشد، فروختن آن اشكال ندارد ولی فروختن غله، مانند گندم و جو پیش از تحویل‌گرفتن آن مكروه است.

مسأله 2122. در معامله سلف اگر فروشنده جنسی را كه قرارداد كرده در موعدش تحویل بدهد، مشتری باید قبول كند، و نیز اگر بهتر از آنچه قرار گذاشته بدهد و طوری باشد كه از همان جنس حساب شود، مشتری باید قبول نماید.

مسأله 2120. معامله سلف شش شرط دارد:

اول ـ خصوصیاتی را كه قیمت جنس به واسطه آن‌ها فرق می‎كند معین نمایند ولی دقت زیاد هم لازم نیست، همین‌قدر كه مردم بگویند: خصوصیات آن معلوم شده كافی است. پس معامله سلف در نان و گوشت و پوست حیوان و مانند این‌ها كه نمی‎شود خصوصیاتشان را كاملاً معین كرد، باطل است.

مسأله 2118. معامله سلف آن است كه مشتری پول را بدهد كه بعد از مدتی جنس را تحویل بگیرد و اگر بگوید: این پول را می‎دهم كه مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس را بگیرم؛ و فروشنده بگوید: قبول كردم، یا فروشنده پول را بگیرد و بگوید: فلان جنس را فروختم كه بعد از شش ماه تحویل بدهم، معامله صحیح است.

مسأله 2112. اگر جنسی را نقد بفروشند، خریدار و فروشنده بعد از معامله می‎توانند جنس و پول را از یكدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند، و تحویل‌دادن خانه و زمین و مانند این‌ها به این است كه آن را در اختیار خریدار بگذارند كه بتواند در آن تصرف كند، و تحویل‌دادن فرش و لباس و مانند این‌ها به این است كه آن را طوری در اختیار خریدار بگذارند كه اگر بخواهد آن را به جای دیگر ببرد فروشنده جلوگیری نكند.

مسأله 2107. فروش میوه‎ای كه گل آن ریخته و دانه بسته، پیش از چیدن صحیح است، و نیز فروختن غوره بر درخت اشكال ندارد.

مسأله 2108. اگر بخواهند میوه‎ای را كه بر درخت است، پیش از آن كه دانه ببندد و گلش بریزد بفروشند، باید او را به تبع چیزی از حاصل زمین مانند سبزی‎ها بفروشند، و هم‌چنین است حكم بنابر احتیاط لازم اگر میوه بیش از یك سال را بفروشند. بلی، اگر با مشتری شرط كنند كه میوه را پیش از دانه بستن بچیند، بدون ضمیمه معامله صحیح است.

مسأله 2105. در خرید و فروش لازم نیست صیغه عربی بخوانند، بلكه اگر فروشنده به فارسی بگوید: این مال را در عوض این پول فروختم؛ و مشتری بگوید: قبول كردم؛ معامله صحیح است، ولی خریدار و فروشنده باید قصد انشاء داشته باشند، یعنی به گفتن این دو جمله مقصودشان خرید و فروش باشد.

مسأله 2106. اگر در موقع معامله صیغه نخوانند، ولی فروشنده در مقابل مالی كه از خریدار می‎گیرد، مال خود را ملك او كند و او بگیرد، معامله صحیح است، و هر دو مالك می‌شوند.‎

مسأله 2098. جنسی كه می‎فروشند و چیزی كه عوض آن می‎گیرند پنج شرط دارد:

اول ـ آن كه مقدار آن با وزن یا پیمانه یا شماره و مانند این‌ها معلوم باشد.

دوم ـ آن كه بتوانند آن را تحویل دهند. بنابراین فروختن اسبی كه فرار كرده صحیح نیست، ولی اگر اسبی را كه فرار كرده با چیزی كه می‎تواند تحویل دهد، مثلاً با یك فرش بفروشد، اگر چه آن اسب پیدا نشود، معامله صحیح است.

سوم ـ آن كه خصوصیاتی را كه در جنس و عوض هست و به واسطه آن‌ها میل مردم به معامله فرق می‎كند، معین نمایند.