مسأله 1703. اگر دیوانه عاقل شود، واجب نیست روزههای وقتی را كه دیوانه بوده قضا نماید.
مسأله 1704. اگر كافر پیش از ظهر روز ماه رمضان مسلمان شود و كاری كه روزه را باطل میكند، انجام نداده باشد، احتیاط واجب آن است كه آن روز را روزه بگیرد، و اگر ترك نمود قضا نماید، و روزههای قبل قضا ندارد، ولی اگر مسلمانی كافر شود و دوباره مسلمان گردد، روزهای وقتی را كه كافر بوده باید قضا نماید.
مسأله 1705. روزهای كه از انسان به واسطه مستی فوت شده، باید قضا نماید اگر چه چیزی را كه به واسطه آن مست شده، برای معالجه خورده باشد.
مسأله 1706. اگر برای عذری چند روز روزه نگیرد و بعد شك كند كه چه وقت عذر او برطرف شده، واجب نیست مقدار بیشتری را كه احتمال میدهد روزه نگرفته قضا نماید، مثلاً كسی كه پیش از ماه رمضان مسافرت كرده و نمیداند پنجم رمضان از سفر برگشته و یا ششم و یا این كه مثلاً در اواخر ماه رمضان مسافرت كرده و بعد از رمضان برگشته و نمیداند كه بیست و پنجم مسافرت كرده یا بیست و ششم، در هر دو صورت میتواند مقدار كمتر، یعنی پنج روز را قضا كند اگر چه احتیاط مستحب آن است كه مقدار بیشتر یعنی شش روز را قضا نماید.
مسأله 1707. اگر از چند ماه رمضان روزه قضا داشته باشد، هر كدام را كه اول بگیرد مانعی ندارد، و اگر وقت قضای رمضان آخر تنگ باشد، مثلاً پنج روز از رمضان آخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به رمضان مانده باشد، احتیاط مستحب آن است كه اول قضای رمضان آخر را بگیرد.
مسأله 1708. اگر قضای روزه چند رمضان بر او واجب باشد و در نیت معین نكند كه قضای سال آخری است، قضای آن سال حساب نمیشود، و كفاره تأخیر آن از او ساقط نمیگردد.
مسأله 1709. كسی كه قضای روزه رمضان را گرفته، اگر وقت قضای روزه او تنگ نباشد، میتواند پیش از ظهر، روزه خود را باطل نماید.
مسأله 1710. اگر قضای روزه میتی را گرفته باشد، احتیاط مستحب آن است كه بعد از ظهر روزه را باطل نكند.
مسأله 1711. اگر به واسطه مرض یا حیض یا نفاس روزه رمضان را نگیرد، و پیش از تمامشدن رمضان بمیرد، لازم نیست روزههایی را كه نگرفته برای او قضا كنند.
مسأله 1712. اگر به واسطه مرضی روزه رمضان را نگیرد، و مرض او تا رمضان سال بعد طول بكشد، قضای روزههایی را كه نگرفته بر او واجب نیست، و باید برای هر روز یك مد كه تقریباً ده سیر است طعام یعنی گندم یا جو و مانند اینها به فقیر بدهد، ولی اگر به واسطه عذر دیگری مثلاً برای مسافرت روزه نگرفته باشد و عذر او تا رمضان بعد باقی بماند، روزههایی را كه نگرفته باید قضا كند، و احتیاط واجب آن است كه برای هر روز یك مد طعام هم به فقیر بدهد.
مسأله 1713. اگر به واسطه مرضی روزه رمضان را نگیرد و بعد از رمضان مرض او برطرف شود ولی عذر دیگری پیدا كند كه نتواند تا رمضان بعد قضای روزه را بگیرد، باید روزههایی را كه نگرفته قضا نماید، و نیز اگر در ماه رمضان غیر مرض عذر دیگری داشته باشد، و بعد از رمضان آن عذر برطرف شود و تا رمضان سال بعد به واسطه مرض نتواند روزه بگیرد، روزههایی را كه نگرفته باید قضا كند، و بنابر احتیاط مستحب كفاره نیز بدهد.
مسأله 1714. اگر در ماه رمضان به واسطه عذری روزه نگیرد، و بعد از رمضان عذر او برطرف شود، و تا رمضان آینده عمداً قضای روزه را نگیرد، باید روزه را قضا كند، و برای هر روز یك مد گندم یا جو و مانند اینها هم به فقیر بدهد.
مسأله 1715. اگر در قضای روزه كوتاهی كند تا وقت تنگ شود، و در تنگی وقت عذری پیدا كند كه پیش از ماه مبارك نتواند قضا نماید، باید قضا را بعد بگیرد، و برای هر روز یك مد گندم یا جو و مانند اینها به فقیر بدهد، هر چند موقعی كه عذر دارد، تصمیم داشته باشد كه بعد از برطرفشدن عذر روزههای خود را قضا كند.
مسأله 1716. اگر مرض انسان چند سال طول بكشد، بعد از آن كه خوب شد باید قضای رمضان آخر را بگیرد، و برای هر روز از سالهای پیش یك مد گندم یا جو و مانند اینها به فقیر بدهد.
مسأله 1717. كسی كه باید برای هر روز یك مد طعام به فقیر بدهد، میتواند كفاره چند روز را به یك فقیر بدهد.
مسأله 1718. اگر قضای روزه رمضان را چند سال تأخیر بیندازد، باید قضا را بگیرد، و برای هر روز یك مد طعام به فقیر بدهد.
مسأله 1719. اگر روزه رمضان را عمداً نگیرد، باید قضای آن را به جا آورد و برای هر روز دو ماه روزه بگیرد، یا به شصت فقیر طعام بدهد، یا یك بنده آزاد كند و چنانچه تا رمضان آینده قضای آن روزه را به جا نیاورد، برای هر روز، دادن یك مد بنابر احتیاط لازم میشود.
مسأله 1720. اگر روزه رمضان را عمداً نگیرد و در روز مكرر جماع كند، بنابر احتیاط واجب كفاره هم مكرر میشود، ولی اگر چند مرتبه كار دیگری كه روزه را باطل میكند انجام دهد، مثلاً چند مرتبه غذا بخورد، یك كفاره كافی است.
مسأله 1721. بعد از فوت پدر و همچنین بنابر احتیاط واجب مادر، پسر بزرگتر باید قضای نماز و روزه آنان را به تفصیلی كه در مسأله 1399 گفته شد به جا آورد.
مسأله 1722. اگر پدر و مادر غیر از روزه رمضان روزه واجب دیگری را مانند روزه نذر نگرفته باشند، احتیاط واجب آن است كه پسر بزرگتر قضا نماید.