مسأله709. تیمم بدل از غسل، مثل تیمم بدل از وضو است، ولی احتیاط مستحب آن است كه تیمم بدل از غسل را با دو ضرب انجام دهد به این نحو كه یك مرتبه دست‎ها را به زمین بزند و به پیشانی بكشد، و مرتبه دیگر دست‎ها را به زمین بزند و به پشت دست‎ها بكشد، بلكه احتیاط مستحب آن است كه تیمم را؛ چه بدل از وضو باشد، چه بدل ازغسل به ترتیب زیر به جا آورد؛ یك مرتبه دست‎ها را به زمین بزند و به پیشانی و پشت دست‎ها بكشد، و یك مرتبه دیگر به زمین بزند و پشت دست‎ها را مسح نماید.

مسأله708. در تیمم بدل از وضو چهار چیز واجب است:

اول ـ نیت.

دوم ـ زدن كف دو دست با هم بر چیزی كه تیمم به آن صحیح است.

سوم ـ كشیدن تمام كف هر دو دست به تمام پیشانی و دو طرف آن، از جایی كه موی سر می‎روید، تا ابروها و بالای بینی و احتیاطاً باید دست‎ها روی ابروها هم كشیده شود.

چهارم ـ كشیدن تمام كف دست چپ به تمام پشت دست راست، و بعد از آن كشیدن تمام كف دست راست به تمام پشت دست چپ.

مسأله692. تیمم به خاك و ریگ و كلوخ و سنگ صحیح است، ولی احتیاط مستحب آن است كه اگر خاك ممكن باشد به چیز دیگر تیمم نكند، و اگر خاك نباشد، با ریگ، و اگر ریگ نباشد، با كلوخ، و چنان‌چه كلوخ هم نباشد، با سنگ تیمم نماید.

مسأله693. تیمم بر سنگ گچ و سنگ آهك صحیح است، و با بودن چیزی كه تیمم بر آن صحیح است، احوط آن است كه به گچ و آهك پخته تیمم نكند.

مسأله686. هرگاه وقت به قدری تنگ باشد كه اگر وضو بگیرد یا غسل كند تمام نماز، یا مقداری از آن بعد از وقت خوانده می‎شود، باید تیمم كند.

مسأله687. اگر عمداً نماز را به قدری تأخیر بیندازد كه وقت وضو یا غسل نداشته باشد، معصیت كرده ولی نماز او با تیمم صحیح است، اگر چه احتیاط مستحب آن است كه قضای آن نماز را بخواند.

مسأله688. كسی كه شك دارد اگر وضو بگیرد یا غسل كند وقت برای نماز او می‎ماند یا نه، باید تیمم كند و نماز بخواند.

مسأله685. اگر غیر از آب یا ظرفی كه استعمال آن حرام است، آب یا ظرف دیگری ندارد، مثلاً آب یا ظرفش غصبی است و غیر از آن، آب و ظرف دیگری ندارد، باید به جای وضو و غسل تیمم كند.

مسأله684. كسی كه بدن یا لباسش نجس است و كمی آب دارد كه اگر با آن وضو بگیرد یا غسل كند، برای آب‌كشیدن بدن یا لباس او نمی‎ماند، باید بدن یا لباس را آب بكشد و با تیمم نماز بخواند، ولی اگر چیزی نداشته باشد كه بر آن تیمم كند، باید آب را به مصرف وضو یا غسل برساند و با بدن یا لباس نجس نماز بخواند.

مسأله682. هرگاه بترسد كه اگر آب را به مصرف وضو یا غسل برساند خود او یا عیال و اولاد او، یا رفیقش و كسانی كه با او مربوطند، مانند نوكر و كلفت از تشنگی بمیرند، یا مریض شوند، یا به قدری تشنه شوند كه تحمل آن مشقت دارد، باید به جای وضو و غسل تیمم نماید و نیز اگر بترسد حیوانی كه مال خود او است، از تشنگی تلف شود، باید آب را به آن حیوان بدهد و تیمم نماید، و هم‌چنین است اگر كسی كه حفظ جان او واجب است، به طوری تشنه باشد كه اگر انسان آب را به او ندهد تلف شود.

مسأله677. اگر از استعمال آب بر جان خود بترسد، یا بترسد كه به واسطه استعمال آن مرض یا عیبی در او پیدا شود، یا مرضش طول بكشد، یا شدت كند و یا به سختی معالجه شود، باید تیمم نماید ولی اگر آب گرم برای او ضرر ندارد، باید با آب گرم وضو بگیرد یا غسل كند.

مسأله678. لازم نیست یقین كند كه آب برای او ضرر دارد، بلكه اگر احتمال ضرر بدهد، چنان‌چه احتمال او در نظر مردم به جا باشد و از آن احتمال، ترس برای او پیدا شود، باید تیمم كند.

مسأله679. كسی كه مبتلا به درد چشم است و آب برای او ضرر دارد، باید تیمم كند.

مسأله672. اگر به واسطه پیری، یا ترس از دزد و جانور و مانند این‌ها، یا نداشتن وسیله‎ای كه آب از چاه بكشد، دسترسی به آب نداشته باشد، باید تیمم كند، و هم‌چنین است اگر تهیه‌كردن آب یا استعمال آن، به قدری مشقت داشته باشد كه مردم تحمل آن را نكنند.